وسایل آزمایشگاهی و کمک آموزشی دبستان

وسایل آزمایشگاهی و کمک آموزشی دبستان

آزمایشگاه یکی از محیط‌های اصلی در مدارس و دانشگاه‌هاست. این محیط جهت فعالیت‌های گروهی و انجام کارهای عملی طراحی می‌شود. هر آزمایشگاه متناسب با مقطع تحصیلی، باید به لوازم و ابزارهای خاصی مجهز شود. در این مقاله قصد داریم تا مشخصات و ویژگی‌های یک آزمایشگاه مجهز و مناسب برای مقطع دبستان را مورد بررسی قرار دهیم. این محیط به دلیل تاثیر زیادی که در یادگیری مباحث آزمایشگاهی و علوم دارد، باید از امکانات و لوازم موردنیاز برخوردار باشد.

دروس مرتبط با آزمایشگاه

امروزه دروس بسیاری در مقاطع دبستان تا پیش دانشگاهی نیاز به دانش عمومی دارد. دروسی همچون علوم تجربی، شیمی، فیزیک و زیست شناسی. درس آزمایشگاهی مقطع دبستان تا پایه ششم، علوم تجربی است که همانطور که از نامش مشخص است نیاز به تجربی بودن دارد. برای این که این درس برای دانش آموز به خوبی ملموس باشد، باید امکان مشاهده و یادگیری از نزدیک فراهم گردد. این مهم در صورتی عملی است که لوازم موردنیاز آزمایش با نظارت مربی در اختیار بچه‌ها قرار گیرد. تجربه کردن چیزهای جدید به درک مطالب بیشتر کمک کرده و باعث ماندگاری بالا در ذهن دانش‌آموز می‌شود.

آزمایشگاه مدرسه

تجهیزات موردنیاز آزمایشگاه ابتدایی

همانطور که گفتیم، هر آزمایشگاه بسته به مقطع و رشته تحصیلی، نیاز به تجهیزات خاص خود دارد. اما بسیاری از لوازم در تمام آزمایشگاه‌ها مشترک بوده و کاربری یکسانی دارند. در اینجا قصد داریم تا تعدادی از لوازم موردنیاز و ابتدایی در هر آزمایشگاهی را شرح دهیم.

  • قیف آزمایش

قیف‌های آزمایشگاهی از جنش شیشه یا پلاستیک هستند و برای ریخت مایع از یک ظرف به ظرف دیگر به کار می‌روند. البته این نوع قیف‌ها به چنددسته معمولی، جداکننده، قطره چکان، بوخنر و.. تقسیم می‌شوند که در آزمایشگاه‌های ابتدایی از نوع معمولی آن بیشتر استفاده می‌شود.

  • بشر

بشر یا همان لیوان آزمایشگاه، در دو نوع پلاستیکی و شیشه‌ای تولید می‌شود. این محصول ابعاد متنوعی از کوچک، متوسط و بزرگ دارد. بشرها بیشتر برای حرارت دادن مواد، نگه‌داری ماده و یا مخلوط کردن مایعات به کار می‌روند. بر روی بدنه آن‌ها خطوط درجه بندی قرار دارد که بدست آوردن حجم بر اساس همین خطوط انجام می شود. لبه ی کوچکی بر روی دهانه بشر قرار دارد تا عمل ریختن مواد راحت‌تر صورت بگیرد.  جنس این وسیله باید طوری باشد که دربرابر حرارت مقاوم بوده و دچار آسیب و شکستگی نشود.

  • ارلن

ارلن ظرف دیگر آزمایشگاهی است که ظاهر مخروطی شکل داشته و با بشر متفاوت است. این وسیله نیز برای مخلوط نمودن مایعات و یا حرارت دادن آن‌ها استفاده می‌شود.

  • پایه و میله

پایه و میله یکی از لوازم و تجهیزات مهم در هر آزمایشگاهی است. توسط این محصول می‌توانید با گیره‌های مخصوص، ارلن، بورت و .. را در ارتفاع نگه دارید. هر گیره برای نگهداری ابزار خاصی می‌باشد. با استفاده از گیره و اتصال به میله، می‌توانید ابزار را در هر ارتفاعی که بخواهید نگه دارید.

  • چراغ (الکی – گازی)

چراغ‌ها همانطور که مشخص است برای گرم کردن مواد به کار می‌روند. این نوع چراغ‎‌ها در دو مدل الکلی و بونزن تولید می‌شوند. البته امروزه یونیت‌ها جایگزین این وسایل شده و کاربری آن‌ها به نسبت زمان قدیم، کمتر شده است.

  • همزن آزمایشگاهی

همزن ابزاری است که برای همزدن محلول‌ها و مایعات به کار می‌رود. این وسیله شکلی میله‌ای داشته و جنس شیشه‌ای، پلاستیکی و یا پلیمری دارد.

  • قطره چکان

کاربرد این وسیله برای برداشتن مقدار مشخصی از مایعات است. زمانی که نیاز باشد تا مقدار کم و مشخصی از یک محلول یا مایع برداشته شود، از قطره چکان استفاده کنید. همچنین زمانی که نیاز به برداشتن مواد شیمیایی خطرناک بود، این محصول برایتان کارآمد خواهد بود.

  • ظروف پتری

ظرف پتری یا پتری دیش از دیگر تجهیزات ابتدایی در هر آزمایشگاهی است. این ظروف از شیشه یا پلاستیک ساخته می شوند و  برای کشت سلول یا خزه‌های ریز مورد استفاده قرار می گیرند. زیرا سلول تنها با قرار گرفتن در یک محیط مناسب و مواد غذایی کافی رشد می کنند. این ظروف محفظه ای مناسب برای رشد سلول ها است. این وسیله درب دار، از نفوذ آلودگی به داخل محیط رشد جلوگیری می کند. نوع شیشه ای این محصولات بعد از استریل کردن مجددا قابل استفاده هستند. این محصول در سایزهای مختلف (کوچک و بزرگ) قابل سفارش است. این وسیله بیشتر در آزمایشگاه‌های پزشکی، میکروبیولوژی، زیست شناسی سلولی و گیاه پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی دیگر از کاربردهای این ظرف، قرار دادن حشرات داخل آن و مطالعه بر روی رفتار و مراحل زندگی آنها است.

مولاژ

مولاژ و کاربرد آن

مولاژ چیست و چه کاربردی دارد؟

مولاژ یا قالب ریزی به منظور آموزش و نمایش عضو خاصی از بدن جانداران و انسان ها به کار می رود. این وسیله در حیطه پزشکی و درمانی کاربرد دارد و برای تشریح آناتومی عضوی از بدن به کار می رود. توسط بعضی از این مدل ها می توان آسیب های وارده به بدن را شبیه سازی کرد.

این ابزارهای کمک آموزشی از جنس پلاستیک و یا PVC نشکن هستند. در گذشته از موم یا لاتکس برای ساخت آن ها استفاده می کردند. نمونه های مومی در اواخر قرن ۷ در شهر ناپل ساخته شدند. در اواخر قرن ۱۹ بیش از ۲۰۰۰ مدل توسط جورلس بارتا در بیمارستانی در پاریس ساخته شد. از آن زمان تاکنون این محصولات برای آموزش پزشکی مورد استفاده قرار گرفته است.

رنگ آمیزی مدل ها بسیار مهم است و بهترین حالت آن زمانی است که مشابه با واقعیت رنگ آمیزی شود. کیفیت رنگ های به کار رفته بسیار مهم است و بهتر است از رنگ های بدون سرب و ثابت استفاده شود.

کاربرد و موارد استفاده

هر کدام از این قالب ها در رشته خاصی کاربرد دارند. اما اکثر آن ها در آزمایشگاه های مجهز و مراکز درمانی دیده می شوند. در دروس کالبد شناسی، رشته های پزشکی، مامایی، دندان پزشکی، گیاه شناسی و جانور شناسی این مدل ها برای آموزش به کار می روند.

بعضی از مدل ها همانند مولاژ قلب، در کلینیک های مرتبط مانند قلب و عروق مورد استفاده قرار می گیرند. مولاژ اسکلت انسان و مولاژ دندان شایع ترین مدل دیده شده در آزمایشگاه و مطب ها است. پزشکان با قرار دادن مدل ها در مطب خود می توانند بیماران را با آناتومی و صدمه وارد شده بر عضو مورد نظر بیشتر آشنا کنند. بعضی از مدل ها نیز برای نمایش سیستم های بدن مانند سیستم دستگاه عصبی، سیستم دستگاه گوارش، سیستم دستگاه گردش خون و … طراحی شده اند.

مدل ها اغلب به سه صورت تولید می شوند: ایستاده که بیشترین حالت مدل هاست و به صورت نیم تنه یا کامل است مدل رومیزی که قابل استفاده بر روی میز بوده و مدل دیواری که به راحتی بر روی دیوار توسط قلاب نصب می شود. مدل هایی که در اندازه های طبیعی تولید می شوند بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند.

کاربرد مولاژ

قطعات برخی از مولاژها قابل تفکیک است و با تفکیک تشریح عضو آسان تر می شود. این قطعات جدا شونده به شکل پین و یا مگنت بر جای خود قرار می گیرند. شرکت آتیه ساز ایرانیان پیشرو در تولید مولاژهای قابل تفکیک از نوع آهنربایی است.

بعضی از مدل ها وارداتی (از کشور چین) هستند و بعضی دیگر تولید داخلی می باشند. این محصول در داخل کارخانه با قالب های مخصوصی طی فرایند تزریق، پخت، فرز، پرداخت و نقاشی و رنگ آمیزی تولید می شوند.